Andrzej Władysław Wachal urodził się 9 września 1927 roku w Drohobyczu, w rodzinie inteligenckiej. W 1946 roku ukończył Liceum w Jaśle i rozpoczął studia na Wydziale Chemii Politechniki Śląskiej, uzyskując w 1951 roku dyplom magistra inżyniera w specjalności technologia nafty. Andrzej Wachal działalność naukową rozpoczął już jako student ostatnich dwóch lat studiów. W czasie praktyk przemysłowych opracował metodę otrzymywania benzyn niskoaromatowych oraz metodę wykorzystania rafineryjnych odpadów naftowych jako środków powierzchniowoczynnych. W 1951 roku rozpoczął pracę w Katedrze Silników Lotniczych WAT przechodząc kolejne szczeble kariery naukowej i akademickiej, zajmując kolejno stanowiska: st. laboranta, st. inżyniera, kierownika laboratorium a następnie kierownika laboratorium - wykładowcy. W latach 1961-1968 pracował w Katedrze Materiałów Wybuchowych i Paliw jako kierownik Zakładu Materiałów Pędnych i Smarów. W 1967 roku obronił pracę doktorską na temat "Podstawy frakcjonowania związków asfaltowo-żywicznych" i uzyskał stopień doktora nauk technicznych. W 1968 roku przeniósł się wraz z Zakładem do Instytutu Eksploatacji Pojazdów Mechanicznych. W 1973 roku został mianowany na stanowisko docenta w Instytucie Eksploatacji Pojazdów Mechanicznych Wydziału Mechanicznego WAT. W 1990 roku uzyskał tytuł profesora zwyczajnego. W latach 1991-2000 był pracownikiem naukowym Centralnego Laboratorium Naftowego w Warszawie, jednocześnie prowadził zajęcia dydaktyczne na Politechnice Warszawskiej oraz w Wojskowej Akademii Technicznej. Zmarł 25 maja 2000 roku.

Dorobek

Prace naukowe prof. A. Wachala mają charakter podstawowy, poznawczy, a także stosowany. W pierwszych latach pracy zajmował się problemami powiązania właściwości eksploatacyjnych olejów smarowych z ich przeszłością technologiczną. W 1953 roku zajął się problemem zmniejszenia skłonności do spieniania olejów w lotniczych silnikach odrzutowych. Opracował własną metodykę pomiarową i określił wpływ różnych grup związków jako inhibitorów spieniania olejów. Pracując w Katedrze Silników Lotniczych WAT zajmował się również problemami określenia warunków bezdetonacyjnego spalania paliwa w silnikach o zapłonie iskrowym. Po przejściu do Katedry Materiałów Wybuchowych i Paliw zajmował się zagadnieniami otrzymywania stałych paliw rakietowych. Od 1961 roku główną uwagę skupił na badaniach frakcji ropy naftowej a przede wszystkim związków asfaltowo-żywicznych. Opracował podstawy analizy tych związków oraz metody ich frakcjonowanego rozdziału. Od 1968 roku prof. A. Wachal prowadził badania o dużym znaczeniu teoretycznym i praktycznym nad starzeniem olejów i ich granicznymi czasami pracy w urządzeniach mechanicznych. Opracował oryginalne metody symulacyjne starzenia i metody prognozowania tego procesu. Przedstawił starzenie olejów w postaci uogólnionego modelu matematycznego, zweryfikowanego w warunkach eksploatacyjnych w różnych urządzeniach mechanicznych i dla różnych olejów smarowych. W latach 1968-1972 zajmował się wraz ze swoim zespołem badaniami zachowania się krajowych i zagranicznych olejów w silnikach dwusuwowych o zapłonie iskrowym.

Od 1968 roku prof. A. Wachal zajmował się problematyką doboru olejów do smarowania różnego rodzaju urządzeń. Opracował teoretyczne podstawy doboru oraz klasyfikacji tribologicznej olejów.

Od 1973 roku zajmował się tribologią. Prowadzone przez prof. A. Wachala badania tribologiczne obejmowały głównie zagadnienia tarcia granicznego, tworzenia warstwy granicznej, mechanizmu działania dodatków, ich wpływu na procesy tarciowe i zmniejszenie intensywności zużywania.

Prof. A. Wachal kierował również zespołami badawczymi pracującymi nad rozwiązaniami zadań praktycznych dla przemysłu, np.: określenie racjonalnych czasów pracy olejów w urządzeniach technicznych, opracowanie receptur nowych olejów przekładniowych, smarów z dodatkiem polimerów niskotarciowych oraz olejów zawierających grafit w rozdrobnieniu mikronowym, wprowadzanie nowych dodatków uszlachetniających do olejów, itd.

Wyniki swoich prac naukowych publikował w czasopismach krajowych i zagranicznych oraz materiałach konferencyjnych. Prof. A. Wachal jest autorem lub współautorem ponad 250 publikacji i referatów na konferencje krajowe i zagraniczne oraz 34 udokumentowanych prac niepublikowanych. Jest autorem i współautorem 5 patentów: Sposób zasilania paliwem silnika spalinowego o zapłonie iskrowym, w celu zapobieżenia detonacji przy spalaniu zwłaszacza nisko oktanowych paliw - 41501, kl. 46C261, 4 listopada 1957; Sposób określania współczynnika załamania światła i refrakcji substancji przenikliwych lub słabo przenikliwych dla promieniowania widzialnego - 49493, kl. 42h36, 5 czerwca 1973; Sposób usuwania wody z zawodnionych olejów smarowych - 112615, kl. C10g33/04, 15 września 1979; Sposób rodrabniania substancji stałych miękkich, zwłaszcza rozmazujących się - 246284, 20 lutego 1984; Sposób otrzymywania wielofunkcyjnego dodatku do olejów smarowych, zwłaszcza przekładniowych - 206973, kl. Cl3c10M1/38, 16 czerwca 1986. Poważną pozycję w dorobku prof. A. Wachala stanowią 4 książki jego autorstwa lub współautorstwa: Materiały pędne i oleje sinikowe do współczesnych silników tłokowych, odrzutowych przelotowych i rakietowych. Wyd. MON, Warszawa, 1959; Rakiety. Środki napędowe. PWT, Warszawa, 1960; Poradnik inżyniera mechanika. T. 1, rozdz. XX. WNT, Warszawa, 1968; Trybologia. WNT, Warszawa, 1980 (współautor prof. dr. hab. inż. Michał Hebda). Profesor A. Wachal był również wychowawcą i nauczycielem kilku pokoleń młodzieży akademickiej. Przez prawie 50 lat prowadził zajęcia dydaktyczne na Wydziale Mechanicznym WAT, z zakresu: chemii i technologii ropy naftowej, paliw rakietowych, tribologii, doboru i zastosowań materiałów pędnych i smarów. Był głównym organizatorem specjalności "Materiały pędne i smary" w Wydziale Mechanicznym WAT. Opracował dla tej specjalności znaczną część programów. Jest autorem lub współautorem 10 podręczników akademickich: Analiza materiałów pędnych i smarów. WAT, Warszawa, 1954; Paliwa silnikowe. WAT, Warszawa, 1957; Ciekłe paliwa rakietowe dla silników rakietowych. WAT, Warszawa, 1959; Fizyko-chemia procesów spalania paliw płynnych w silnikach spalinowych. PTE, Katowice, 1969; Ekonomika spalania paliw. PTE, Katowice, 1975; Materiały pędne i smary. Analiza materiałów pędnych i smarów. WAT, Warszawa, 1979 (współautorzy: K. Biernat, W. Guzek, A. Kulczycki, E. Łuczak, G. Szafran, W. Zielnik); Trybologia. Tarcie i smarowanie maszyn. T.1. WAT, Warszawa, 1979 (współautorzy: M. Machel, A. Łuczak); Trybologia. Zużycie i badania trybologiczne elementów maszyn. T.2. WAT, Warszawa, 1980 (współautorzy: M. Machel, A. Łuczak); Materiały pędne i smary. WAT, Warszawa, 1985 (współautor K. Biernat); Dobór i zastosowanie materiałów pędnych i smarów. Dobór olejów do silników spalinowych. WAT, Warszawa, 1992. Dzięki rozległym zainteresowaniom prof. A. Wachala i jego talentom dydaktycznym, aż 77 osób wykonało pod Jego kierunkiem prace dyplomowe magisterskie i inżynierskie. Potrafił skupić wokół siebie grono młodych zdolnych ludzi, których inspirował swoimi oryginalnymi pomysłami naukowymi. Prof. A. Wachal był promotorem 9 prac doktorskich: Wiesława Górskiego w 1976 roku nt. Dobór czynnika modelującego zanieczyszczenia do badań własności filtracyjnych filtrów paliwa; Krystyny Sobańskiej w 1977 roku nt. Opracowanie kryteriów oceny stopnia zestarzenia pracujacych olejów silnikowych; Janusza Boruty w 1979 roku nt. Opracowanie kryteriów zachowania się olejów w warunkach tarcia granicznego; Tadeusza Kałdońskiego w 1980 roku nt. Wpływ czystości paliwa na trwałość aparatury wtryskowej silnika o zapłonie samoczynnym; Andrzeja Kulczyckiego w 1981 roku nt. Mechanizm działania dodatków siarkowych w warunkach tarcia mieszanego; Włodzimierza Ostaszewskiego w 1983 roku nt. Badanie jednoczesnego wpływu wybranych czynników na proces wydzielania wody zdyspergowanej z paliw do turbinowych silników lotniczych przy pomocy filtracyjnych przegród włóknistych; Andrzeja Łuczaka w 1986 roku nt. Metoda doboru olejów smarowych do urządzeń technicznych w ujęciu teorii systemów; Jerzego Koryckiego w 1987 roku nt. Analityczny opis procesów zużycia w modelowych węzłach tarcia; Krzysztofa Biernata w 1988 roku nt. Ocena stanu olejów na podstawie zmian właściwości dielektrycznych. Recenzował kilkanaście prac doktorskich obronionych w Wojskowej Akademii Technicznej, Akademii Górniczo-Hutniczej, Politechnice Wrocławskiej, Politechnice Warszawskiej, Uniwersytecie Jagielońskim, oraz ponad 300 prac naukowych, książek i artykułów naukowych.

Profesor A. Wachal brał także czynny udział w pracach różnych rad i komitetów naukowych oraz rad programowych kilku czasopism naukowych. W latach 1972-1988 był członkiem Rady Naukowej Wojskowego Instytutu Techniki Pancernej i Samochodowej, w latach 1973-2000 członkiem Rady Naukowej Wydziału Mechanicznego WAT, w latach 1986-95 członkiem Rady Naukowej Międzyresortowego Centrum Naukowego Eksploatacji Majątku Trwałego, w latach 1986-88 członkiem Rady Naukowo-Gospodarczej ds. Eksploatacji Majątku Trwałego przy Ministrze Gospodarki Materiałowej. Był przewodniczącym Komitetu ds. Eksploatacji Majątku Trwałego przy Prezydium PAN, członkiem Sekcji Podstaw Eksploatacji Maszyn Komitetu Budowy Maszyn PAN, członkiem Prezydium Międzyresortowej Komisji ds. Oceny Gospodarowania Płynami Eksploatacyjnymi. Był przewodniczącym Rady Programowej czasopisma Tribologia.

Profesor A. Wachal brał także czynny udział w organizowanych przez PAN Szkołach Tribologicznych oraz szkoleniach specjalistycznych organizowanych przez Polski Komitet Tribologiczny.

Jako przewodniczący Polskiego Komitetu Tribologii utrzymywał kontakty z Międzynarodową Radą Tribologii (International Tribology Council) w Londynie. Był koordynatorem prac badawczych wykonywanych w skali kraju w ramach CPBR 13.2 ds. gospodarki paliwowo-smarowniczej. Ściśle współpracował z uczelniami wyższymi w kraju i zagranicą, Instytutem Technologii Nafty, krajowymi rafineriami nafty, instytutami Polskiej Akademii Nauk oraz wieloma innymi ośrodkami naukowo-badawczymi i zakładami przemysłowymi.

Za działalność naukową i dydaktyczną był odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Złotym Krzyżem Zasługi oraz wieloma odznaczeniami resortowymi. Był również wyróżniony licznymi nagrodami, w tym 5-krotnie zespołową nagrodą Rektora Wojskowej Akademii Technicznej.